Diversiteit van samenwerkingen

Marina Marinkovic is oogarts bij LUMC. Voor de protonenbestraling van oogmelanomen werkt ze nauw samen met HollandPTC. Waar haar patiënten vóór 2019 patiënten naar Zwitserland moesten voor protonenbestraling, worden nu jaarlijks 50 patiënten met protonen bestraald bij HollandPTC in Delft. Hoe ervaart Marina deze samenwerking en welke ontwikkelingen ziet ze in de (nabije) toekomst?

Marina: “We zijn eind 2019 begonnen met het bestralen met protonen bij HollandPTC. Daarvoor moesten we patiënten naar Zwitserland sturen, deze bestralingsmogelijkheden waren er in Nederland niet. Doordat we dit nu dicht bij huis kunnen, kiezen meer mensen voor deze bestraling dan voor het verwijderen van het oog. Dat is een heel mooie uitkomst.
Jaarlijks bestralen we 50 van onze patiënten bij HollandPTC, 120 patiënten behandelen we met brachytherapie (bestraling met een bestralingsschildje) en 50 patiënten verliezen helaas toch het oog. Vanuit het ErasmusMC komen er ook nog zo’n tien patiënten per jaar naar HollandPTC. Door de mogelijkheid van de protonentherapie dichtbij huis kunnen we echt veel meer ogen behouden.”

De juiste keuze

“Protonentherapie is voor veel van deze tumoren de juiste behandeling. Het probleem van oogmelanomen is dat ze bijna niet gevoelig zijn voor bestraling. Dus we moeten een relatief hoge dosis heel nauwkeurig kunnen toedienen. Daarmee voorkom je schade aan de rest van het oog. Protonentherapie is daar heel geschikt voor. We passen dit vooral toe bij mensen die geen uitzaaiingen hebben van deze melanomen. Voor de behandeling moet men toch best een traject afleggen. Eerst een MRI, daarna een operatie om locatiemarkers in het oog te plaatsen, gevolgd door weer een MRI, dan ‘proefzitten’ bij HollandPTC en vervolgens vier dagen bestraling. Meestal zijn mensen in totaal twee maanden verder en daarna volgen nog meerdere controles. Patiënten met een beperkte levensverwachting door uitzaaiingen kiezen daarom vaker voor het laten verwijderen van het oog, zodat ze deze tijd kunnen invullen met dingen die ze belangrijk vinden.”

Onderzoek en innovatie

“Ondertussen zitten we niet stil”, vervolgt Marina. “We proberen de behandeling elke keer weer een beetje beter te maken. Een van de onderzoeken die we doen richt zich op de nu nog noodzakelijke oogoperatie, voorafgaand aan de bestraling. Tijdens deze operatie worden tantalum markers (een soort kleine knoopjes) op het oog geplaatst. Dit is een vervelende operatie om te markeren waar de tumor precies zit, zodat de bestraling nauwkeurig op de juiste plek kan plaatsvinden. Onze LUMC-onderzoeker Jan-Willem Beenakker en zijn team proberen tot een manier te komen om te kunnen bestralen zónder deze operatie, door op andere manieren de tumor te kunnen lokaliseren tijdens de behandeling.

Daarnaast doen we veel onderzoek naar behandelen en voorkomen van metastasen en quality of life bij patiënten met een oogmelanoom. Onze research is echt geïntegreerd in de zorg. Onze onderzoekers sluiten aan bij patiëntbesprekingen en klinische vragen nemen ze mee om uit te zoeken. Andersom werkt dat ook fijn: als onderzoekers nieuwe methoden ontwikkelen, kunnen wij het snel implementeren. Dat vind ik heel bijzonder.”

Multidisciplinair samenwerken is goud

“Ik ben echt heel tevreden over de manier van samenwerking bij de behandeling van oogmelanomen. Niet alleen binnen LUMC, tussen de verschillende afdelingen, zoals oogheelkunde, radiologie, radiotherapie en alle onderzoekers, maar ook samen met HollandPTC. Elke week hebben we met alle betrokkenen een online multidisciplinair overleg. We kennen elkaar en dat maakt wel dat je heel makkelijk kunt schakelen. En we werken niet alleen online met elkaar, maar we zien elkaar ook geregeld live in het ziekenhuis of in Delft en op congressen. Dit multidisciplinair samenwerken is wel echt goud.”